Zonnepanelen: wanneer is dat eigenlijk een goede investering?

Wij hebben sinds drie jaar zonnepanelen. Ons huis wordt vijf jaar, dus we hadden een jaar of twee de tijd om te zien welke installatie we best zouden nemen.

Maar hoe beslis je zoiets?

Toen wij stilaan overwogen om zonnepanelen te nemen, was er net een groepsaankoop (een van de vele) van de provincie. Omdat we ook geen grote kosten meer hadden, vonden we het een goed moment om die kosten te maken.

Dus je begint je te informeren. Je krijgt een simulatietool in Excel en zoekt er enkele op het internet, vult de cijfers in op basis van wat je weet, en vergeet even wat je niet weet.

En daar komen dus problemen van. Want er is veel dat je niet weet:

De lijst van dingen die je niet weet, is lang. Wat is het prosumententarief? Ah ja, wordt berekend op basis van de grootte van je installatie. Euh, het aantal zonnepanelen? Nee, de grootte van de omvormer. Dat is 2.5 kVA. Hm, kVA, maar overal elders gaat het over kWh? En wat is Wp dan?

De simulator geeft voor ons verbruik een installatie van pakweg 2750 kWh aan. Er is een veld voor het prosumententarief dat op 1 staat. Ok, ça va nog.

Bij de eerste afrekening zien we een prosumententarief van 2.5. Unk? Ah ja, want wat bleek: de tool updatete zelf niet het prosumententarief. Nochtans vrij essentieel om de terugverdientijd te berekenen. Dus alle velden worden automatisch geüpdatet en aangepast, behalve dat veld.

Jammer. Daaaaag, vooropgestelde terugverdientijd. Door onwetendheid, ontoereikende of onduidelijke informatie voor een leek, en goedgelovigheid. Pijnlijk. 

Les nummer 1: vertrouw nooit, nooit op de simulaties die je voorgelegd worden, maar pluis ieder onderdeel zelf uit.

Als je een installatie neemt op basis van je reëel verbruik, wat betekent dat dan eigenlijk? 

Wij hadden een jaarlijks verbruik van ongeveer 2000 kWh. Koppel van twee, geen kinderen, iedere dag buitenshuis werken, geen hobby's die veel elektriciteit vragen. 

Met de simulatietool kom je aan een installatie van een kleine 2500 kWh. Met wat overschot voor de toekomst (meer thuis zijn, zoals nu gebleken is, om te werken, of een kind erbij), een extra paneel erbij, goed, dan komen we aan de maximumcapaciteit van de omvormer. Lijkt een goed plan.  

Maar 2000 kWh opwekken doe je niet op het moment dat je 2000 kWh verbruikt natuurlijk. De regels waren toen wel - zoals iedereen ondertussen in den treure weet - dat het metertje terugdraait. Een idioot systeem, als je erover nadenkt, want je kan natuurlijk geen energie "opslaan" behalve theoretisch met dat metertje. Dat kon toch niet goedkomen. En ik begrijp ook wel waarom het afgeschaft wordt. Alleen jammer dat het jaren verkocht is op een manier die volkomen onrealistisch was.

Les nummer 2: als de overheid iets subsidieert, check toch even of ze dat stoppen en welk effect dat heeft op je eigen gedrag of kosten. Als ze dus een eenmalige subsidie geven, pak die (zoals tien jaar geleden de subsidie voor stinkdiesels met lage CO2-uitstoot ...). En als het gaat over blijvende voordelen, check dan wat er gebeurt als die wegvallen.

Dus nu kijken we naar het echte gebruik: we zijn 19 maart, de zon schijnt, onze panelen genereren 1600 W, onze standaardtoestellen staan op (vriezer, koelkast, ventilatiesysteem), daarnaast een laptop met extra scherm en plafondlamp, toch maar de droogkast laten draaien (want bij wijze van spreken goedkoper nu dan buiten je was op te hangen) en de vaatwas opgezet. Verbruik: 1200 W, zoiets. Dus we steken nu nog altijd 400 W op het net. En het is pas 19 maart. Wat gebeurt er dan in juni? Hoeveel machines moet ik nog laten draaien?

(Die cijfers klopen niet honderd procent. Heb twee keer gekeken en zag telkens andere waardes, maar we waren wel telkens verschillende honderden kWh's op het net aan het steken terwijl er zware verbruikers opstonden.)

Les nummer 3: probeer te weten te komen hoe je iets écht gebruikt, en baseer daar je aankopen op.

Voorbeeld. Hoeveel spaar je uit door een 1500 euro duurdere hybride te kopen die 1 liter/100 km minder verbruikt dan een gelijkwaardige, goedkopere niet-hybride, als je maar 5000 km rijdt per jaar en je die auto 10 jaar houdt? 

Niets, integendeel. Benzineprijs is nu 1,355 euro per liter. Vermenigvuldig met 50 (5000 km delen door 100 km om dat verbruik per 100 km te berekenen). Dat is 67,75 euro per jaar. Maal tien, is 677 euro. Je houdt nog 300 euro over met de goedkopere benzineversie die meer verbruikt.  

(Maar, 't is nog niet complex genoeg natuurlijk. Je moet ook nog het verschil in belasting meerekenen - wat ik hier even negeer. En zo blijf je bezig met rekenen. Nota bene met de huidige kennis, want zal de brandstofprijs stijgen? Hoe worden de jaarlijkse belastingen geïndexeerd? Blijven bepaalde voordelen gelden?)

Hindsight is 20/20

Ik moet trouwens zeggen dat veel van die lessen in dit concrete geval enkel achteraf geleerd konden worden. 

Voordien wisten we niet wat ons piekverbruik was. Hoe zouden we het ook geweten kunnen hebben? Onze digitale teller is geïnstalleerd nadat we onze zonnepaneleninstallatie hadden, dus zagen we pas na de investering dat onze installatie te groot is voor ons echt gebruik. 

Dan vermoed ik dat ongeveer iedereen met zonnepanelen dus bepaalde simulaties gedaan heeft die gebaseerd waren op onrealistische aannames. Onrealistisch in die zin dat het niet op een reële situatie gebaseerd is, maar op theorie. 

Er is ons collectief een illusie verkocht.

Begrijp mij trouwens niet verkeerd. Ik ben blij dat ik zonnepanelen heb omdat ik op een groene manier energie opwek (nouja, we negeren even de productie en recyclage van de panelen). En ik snap dat het belachelijke systeem van de terugdraaiende teller wordt gestopt. 

Maar het had er simpelweg nooit mogen zijn. 

Dan had ik nu een installatie die misschien maximum 1000 W opwekt, want het grootste deel van de dag kom ik niet eens aan dat verbruik. En op de piekmomenten, 's avonds bijvoorbeeld wanneer we koken, schijnt de zon niet meer. 

P.S. Over de groepsaankoop

Door ons aan te sluiten bij de groepsaankoop van de provincie dacht ik ook dat we lokale installateurs zouden ondersteunen.

Vergeet dat dus maar. 

We kregen twee buitenlandse installateurs - die hun werk trouwens goed deden, ruim twee jaar later werkt alles nog uitstekend - die geen Nederlands spraken, zelfs maar een van de twee sprak iets van Engels, die in zeven haasten de panelen moesten leggen omdat ze er nog moesten doen, en die zonder enige veiligheidsuitrusting op ons dak kropen via een schamel laddertje (geen helm, geen harnas). 

Ik wil daar gerust nog mijn eigen verantwoordelijkheid een klein beetje in zien: uiteindelijk wilden we een 'lage' prijs door ons aan te sluiten bij een groepsaankoop. Maar we wilden ook vooral niet te veel moeten nadenken over: welke panelen? Welke installateur? Enzovoort.

Het zal wel naïef geweest zijn te denken dat de provincie niet louter de vrije markt zou laten spelen en zou kiezen voor een installateur die bodemprijzen hanteerde. Maar toch. Kunnen ze geen garanties afspreken qua veiligheid, lokale arbeid, enzovoort? Daar had ik gerust meer voor willen betalen, als ik het had geweten.

Update: paar keer kWh geschreven ipv W ... Klein verschil haha.